None hizihijwe umunsi mukuru wa Pasika mu idini Orthodox, buri tariki 7 Mutarama ho bizihiza umunsi mukuru wa Noheli! Menya impamvu iyi minsi ibiri yizihizwa ku matariki y’umwihariko muri iri dini

 None hizihijwe umunsi mukuru wa Pasika mu idini Orthodox, buri tariki 7 Mutarama ho bizihiza umunsi mukuru wa Noheli! Menya impamvu iyi minsi ibiri yizihizwa ku matariki y’umwihariko muri iri dini


Uyu munsi uwaza kuba yakwifurije Pasika nziza ushobora kuba wari kumubwira ko yatinze kuyikwifuriza hakaba hashize icyumweru cyose. Uwari kukwifuriza Noheli nziza ku ya 7 Mutarama we ubanza wari kumubwira ko uretse n’iyo Noheli ahubwo n’Ubunani bumaze icyumweru burangiye. Gusa uko biri, bisa n’ibitamenyerewe cyane kuko imyemerere ya Orthodox yiganje cyane mu Burengerazuba bw’isi. Ku batuye izo nshe ni ibisanzwe cyane kwizihiza Pasika nko kuri iki Cyumweru n’igikurikiweho hakizizwa indi kandi zose zisobanuye Izuka ry’Umukiza bigatandukanira gusa ku idini ubarizwamo. Na none kandi Noheli yo ku WA 25 Ukwakira n’iyo kuri 7 Mutarama zose ni Noheli kandi zisobanura ivuka ry’Umukiza. Ariko se ibi byaje bite, bisobanurwa bite, kandi se ni ba nde bari mu kuri hagati ya Orthodox n’andi madini gikristu?


Duhereye kuri Pasika yizihizwaho Izuka ry’Umukiza ubusanzwe ihindagura itariki yizihizwaho ku mpande zombi bitewe n’uko ishingira ku mboneko z’ukwezi aho iba igomba kuba ku Cyumweru gikurikira imboneko ya mbere y’ukwezi kuzuye mu itumba. Gusa ku myemerere Gatolika n’iya giporotestanti itariki yemejwe yo kwizihiza Pasika ni ku munsi wo ku Cyumweru uba hagati y’itariki 22 Werurwe n’itariki 25 Mata. Mu gihe Pasika ya Orthodox yo yizihizwa ku munsi wo ku Cyumweru uba hagati y’itariki ya 4 Mata n’itariki ya 8 Gicurasi. N’ubwo amatariki adahuye ariko ikizihizwa cyo ntigihinduka n’ubundi ni Izuka ry’Umukiza.


Umunsi wa Noheli wo itariki izwi cyane haba mu bakristu n’abandi ni iya 25 Ukuboza aho usanga uretse no mu bijyanye n’imyemerere na Leta z’ibihigu bitandukanye zitanga congé kuri uwo munsi ndetse hamwe bakanabihuza n’intangiriro y’umwaka mushya bikaba ibiruhuko bya Noheli n’Ubunani. Muri Orthodox ho kuri iyo tariki nta kiba cyabaye ahubwo barindira itariki ya 7 Mutarama bakabona gukora ibirori byabo by’Ivuka ry’Umukiza. Na none ikizihizwa ntigihinduka ariko amatariki aranyuranye kandi amadini yombi ni aya gikristu, Ese kubera iki?

Kugira ngo twumve neza iyo mpamvu biradusaba gusubira mu mateka y’indangaminsi gato. Amateka agaragaza ko mu mwaka wa 46 Mbere ya Yezu Kristu Umwami w’a’Abami wa Roma ya kera, Julius Caesar yashyizeho indangaminsi iranamwitirirwa (Julian Calendar). Iyo ndangaminsi yari ishingiye ku ruhererekane rw’ibihe rwo mu Misiri ikaba yari igizwe n’iminsi 365 n’amasaha 6 cg 356 nyuma y’imyaka ine ariko umwaka ugatangira kuri 25 Werurwe kandi ukagira amezi 12. Iyo ndangaminsi ya Julian yarakoreshejwe biratinda ariko mu mwaka w’1582, uwari umuyobozi wa Kiliziya Gatolika ya Roma, Papa Grégoire wa XIII amaze kubona ko indangaminsi ya Julian yasimbutse iminsi 11 yose habayeho kwibeshya, yemeje indangaminsi nshya ku isi Gatolika ndetse iranamwitirirwa (Gregorian Calendar) ari nayo yaje gukwira hose ikaba ikinakoreshwa kugeza ubu. Igizwe n’iminsi 365 n’amasaha 6 cyangwa 366 nyuma y’imyaka ine. Itangira ku itariki ya 1 Mutarama ikagira amezi 12 na yo. Mu mwaka wakurikiyeho izo mpinduka zibaye mu w’1583 abari abakuru mu idini Orthodox batumije inama yabereye i Constantinople muri Turkey y’ubu bamagana iyemezwa ry’indangaminsi ya Gregory ndetse bananzura ko bazakomeza kugendera ku ndangaminsi ya Julian. Kuva ubwo indangaminsi mu myemerere ya gikristu zahise ziba ebyiri ndetse zikomeza no kubangikana kuko nta bavuye ku izima ngo bayoboke abandi.

Ibyo rero ni byo byaje gutuma iminsi mikuru ya gikristu nka Pasika, Noheli n’indi igumana igisobanuro kimwe ku bakristu ariko ikajya yizihizwa ku minsi itandukanye. Bitewe n’uko indangaminsi ya Grégoire ari yo yamamaye cyane kuko inakoreshwa ahatari mu myemerere ntibyatuma tuyibogamiraho ngo tuvuge ko ari yo y’ukuri. Iya Julian na yo kuba imaze igihe kinini ntibiyiha ububasha bwo kuba ari yo itunganye. Mu buryo bw’imyemerere rero, Orthodox yahisemo gukoresha indangaminsi ya Julian hanyuma Abagatolika n’Abaporotesitanti na bo bahitamo gukoresha indangaminsi ya Grégoire. Kumenya ukuri muri ibyo byombi ni ingingo yasaba ubushakashatsi n’ubuvumbuzi bwimbitse mu bijyanye n’mikorere y’isanzure.

Related post

Leave a Reply

Your email address will not be published.